Enkele mineralen in detail

Calcium Ca
Samengevat Voor stevige botten en spieren, goede zenuwwerking en bloedstolling.
Wat is het? Calcium is het hoofdbestanddeel van kalk.Het wordt in voedingssupplementen gebruikt onder de vorm van verschillende zouten.Niet al deze zouten hebben een goede beschikbaarheid voor absorptie in het lichaam. In Europa zijn 9 zouten van calcium toegelaten in voedingssupplementen.
Waar haal je het? Calcium komt vooral voor in zuivelproducten, groenten, noten en peulvruchten.
Wat doet het? Calcium is het hoofdbestanddeel van onze botten en kraakbeen.In ons lichaam heeft het verder een rol in bloedstolling, plasmamembraanpotentiaal, signaaltransmissie in de zenuwen, spierwerking, hormoonafgifte, glycogeenmetabolisme en celdeling. EFSA keurde gezondheidsbeweringen toe voor bijdragen tot een normale bloedstolling, normaal energiemetabolisme, normale spierfunctie, normale neurotransmissie, normaal functioneren van verteringsenzymes, voor zijn rol in het proces van celdeling en celspecialisatie, voor het behouden van normale beenderen en tanden, voor reductie van het risico op osteoporotische beenbreuken. EFSA keurde gezondheidsbeweringen toe voor de combinatie van calcium en vitamine D voor reductie van verlies van calcium in beenderen bij postmenopauzale vrouwen, en voor bijdragen tot normale groei en ontwikkeling van beenderen in kinderen.
Gevolgen van tekorten Broze botten (osteoporose), zenuwaandoeningen, krampen in de vingers, problemen met hartritme en bloeddruk, duizeligheid, migraine.
Wie heeft dit het meest nodig? Bij onevenwichtige voeding, onvoldoende zuivelconsumptie (minder dan 4 zuivelproducten per dag), bij koemelkallergie, ouderen. Een recente studie in België heeft aangetoond dat 73% van de mannen en 85% van de vrouwen een calcium-inname hebben die onder de aanbevolen dosis ligt.
Hoe kan je het meten? De calciumstatus kan bepaald worden door een bloedstaalanalyse.
Hoeveel heb je nodig? De ADH (Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheid) of Referentie-Inname (RI) voor etikettering werd vastgelegd op 800 milligram per dag.
Hoeveel is veilig? De veilige innamedosis werd door EFSA vastgelegd op 2500 milligram per dag..
Hoeveel is toegelaten in supplementen in België? 1600 milligram per dag.
Referenties EFSA Safety Evaluation, Tolerable upper intake level, 2012: http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2012.2814/epdf EFSA Scientific Opinion on Dietary Reference Values for calcium (2015): http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2015.4101/epdf

 

Chroom Cr, chromium
Samengevat Voor een goed metabolisme van koolhydraten en vetten.
Wat is het? Chroom is een mineraal dat in de voeding voorkomt in de vorm van organische of anorganische zouten. De in Europa in voedingssupplementen toegelaten vormen zijn chroom(II) chloride en chroom(III)sulfaat.
Waar haal je het? Chroom komt vooral voor in groenten, fruit en volkoren graanproducten, vlees en lever.
Wat doet het? Chroom speelt een rol bij de werking van het hormoon insuline en daarmee het reguleren van het bloedsuikergehalte.Chroom is ook van belang voor het goed laten verlopen van de koolhydraat- en vetstofwisseling. EFSA keurde gezondheidsbeweringen toe voor bijdragen tot een normaal macronutriëntmetabolisme en het behoud van normale bloedglucoseniveaus.
Gevolgen van tekorten Diabetesachtige symptomen, ongevoeligheid voor insuline.
Wie heeft dit het meest nodig? Bij onevenwichtige voeding, diabetes, problemen met het suikermetabolisme.
Hoe kan je het meten? De chroomstatus kan bepaald worden door een bloedstaalanalyse.
Hoeveel heb je nodig? De ADH (Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheid) of Referentie-Inname (RI) voor etikettering werd vastgelegd op 40 microgram per dag.
Hoeveel is veilig? Er zijn weinig negatieve effecten bekend. EFSA heeft geen maximum dosering vastgelegd.De veilige inname dosis werd door sommige autoriteiten vastgelegd op 250 microgram per dag.
Hoeveel is toegelaten in supplementen in België? 187,5 microgram per dag.
Referenties EFSA Safety Evaluation, Tolerable upper intake levels for vitamins and minerals, 2006: http://www.efsa.europa.eu/sites/default/files/efsa_rep/blobserver_assets/ndatolerableuil.pdf EFSA Scientific Opinion on Dietary Reference Values for chromium (2014): http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2014.3845/epdf

 

IJzer Fe
Samengevat Voor zuurstoftransport door de rode bloedcellen, voor energie, het immuunsysteem, de hersenen en lichaamscellen
Wat is het? IJzer in de voeding komt voor als tweewaardig ijzer (Fe2+ of heem-ijzer) en driewaardig ijzer (Fe3+ of non-heem ijzer).Dit laatste moet in het lichaam omgezet worden tot tweewaardig ijzer, want enkel tweewaardig ijzer kan in het lichaam opgenomen worden.In voedingssupplementen zijn een 12-tal zouten en chelaten van beide ijzertypes toegelaten.
Waar haal je het? IJzer komt vooral voor in dierlijke producten zoals vlees.
Wat doet het? IJzer is betrokken bij het transport van zuurstof in je lichaam door rode bloedcellen.Het is een bestanddeel van hemoglobine en myoglobine en in vele anderebelangrijke enzymes van de energievoorziening, redoxreacties, detoxificatiereacties. EFSA keurde gezondheidsbeweringen toe voor bijdragen tot een normale cognitieve werking, normaal energiemetabolisme, normale vorming van rode bloedcellen en hemoglobine, normaal zuurstoftransport in het lichaam, normale werking van het immuunsysteem, reductie van vermoeidheid, het proces van de celdeling.
Gevolgen van tekorten Bloedarmoede, vermoeidheid, concentratieverlies, hartkloppingen, verminderde weerstand.
Wie heeft dit het meest nodig? Bij onevenwichtige voeding, zwangerschap, vegetariërs, veganisten, menstruatie, jonge kinderen, gebrek aan vitamine C. Een recente studie in België heeft aangetoond dat 36% van de mannen en 96% van de vrouwen een ijzerinname hebben die onder de aanbevolen dosis ligt.
Hoe kan je het meten? Doordat ijzer continu gerecycleerd wordt, is het moeilijk om door een bloedanalyse een goed beeld te krijgen van de ijzerstatus.Een betere indicatie hiervan wordt bekomen door meting van ijzer-ferritine in het bloed.Deze waarde geeft een goede indicatie van het reserve-ijzer.
Hoeveel heb je nodig? De ADH (Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheid) of Referentie-Inname (RI) voor etikettering werd vastgelegd op 14 milligram per dag.
Hoeveel is veilig? Er zijn weinig negatieve effecten van ijzer gekend.EFSA heeft geen maximum niveau vastgelegd.Sommige autoriteiten houden het op 45 mg per dag.
Hoeveel is toegelaten in supplementen in België? 45 milligram per dag.
Referenties EFSA Safety Evaluation, Tolerable upper intake levels for vitamins and minerals, 2006: http://www.efsa.europa.eu/sites/default/files/efsa_rep/blobserver_assets/ndatolerableuil.pdf EFSA Scientific Opinion on Dietary Reference Values for iron (2015): http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2015.4254/epdf

 

Kalium K
Samengevat Voor spieren, het zenuwstelsel en de bloeddruk.
Wat is het? Kalium is een mineraal dat praktisch alleen als zout voorkomt in de natuur.In voedingssupplementen zijn in Europa negen zouten toegelaten.
Waar haal je het? Kalium komt voor in groenten en fruit: bonen, erwten, aardappelen, bonen, wortelen; en ook in koffie en melk.
Wat doet het? Kalium is een elektrolyt dat een belangrijke rol speelt bij spierwerking, bloeddruk, pulsoverdracht in de zenuwen, aanmaak van eiwitten en glycogeen. EFSA keurde gezondheidsbeweringen toe voor bijdragen tot een normaal functioneren van het zenuwstelsel, normale spierfunctie en normale bloeddruk.
Gevolgen van tekorten Spierverlamming, hartritmestoornissen.
Wie heeft dit het meest nodig? Bij onevenwichtige voeding, vochtverlies, hevig zweten, hevig braken, hevige diarree, chronisch alcoholisme, gebruik van kaliumverliezende diuretica (bepaalde plaspillen).
Hoe kan je het meten? Slechts weinig kalium is aanwezig in het serum, de meerderheid bevindt zich in de cellen.Daarom is een bloedanalyse geen goede indicatie van de kaliumstatus.
Hoeveel heb je nodig? De ADH (Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheid) of Referentie-Inname (RI) voor etikettering werd vastgelegd op 2000 milligram per dag.
Hoeveel is veilig? Er zijn weinig negatieve effecten van kalium gekend.EFSA heeft geen maximum niveau vastgelegd.
Hoeveel is toegelaten in supplementen in België? 6000 milligram per dag.
Referenties EFSA Safety Evaluation, Tolerable upper intake levels for vitamins and minerals, 2006: http://www.efsa.europa.eu/sites/default/files/efsa_rep/blobserver_assets/ndatolerableuil.pdf EFSA Scientific Opinion on Dietary Reference Values for potassium (2016): http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2016.4592/epdf

 

Koper Cu
Samengevat Voor een goed zuurstofmetabolisme, gezonde huid, weerstand en bescherming van de cellen.
Wat is het? Koper is een metaal dat in voedingssupplementen gebruikt wordt in de vorm van vijf zouten van de Cu2+ vorm.
Waar haal je het? Koper zit onder andere in groente, fruit en brood, oesters, noten, lever.
Wat doet het? Koper is een cofactor van zeer veel belangrijke enzymen in ons lichaam.Het werkt ook als antioxidant en speelt een grote rol bij het goed functioneren van ijzer.Zo neemt het deel aan biologische functies die te maken hebben met reproductie, groei en ontwikkeling, zoals de kwaliteit van kraakbeen, de mineralisatie van het bot, de vorming van zenuwen en bloedvaten, de regulatie van neurotransmitters en het immuunsysteem. EFSA keurde gezondheidsbeweringen toe voor bijdragen tot een normaal energiemetabolisme, normaal functioneren van het zenuwstelsel, normale pigmentatie van de huid en het haar, normaal ijzertransport, normaal functioneren van het immuniteitssysteem, bescherming van cellen tegen oxidatieve stress en het behoud van normale bindweefsels.
Gevolgen van tekorten Afwijkingen van het bloed, hypercholesterolemie, pigmentatieproblemen van huid en haar, neurologische symptomen.
Wie heeft dit het meest nodig? Bij onevenwichtige voeding, vrouwen tijdens de zwangerschap of borstvoeding, personen met gestoorde intestinale absorptie, personen met een te hoge inname van zink.
Hoe kan je het meten? De koperstatus kan bepaald worden door een serumstaalanalyse.
Hoeveel heb je nodig? De ADH (Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheid) of Referentie-Inname (RI) voor etikettering werd vastgelegd op 1 milligram per dag.
Hoeveel is veilig? De veilige innamedosis werd door EFSA vastgelegd op 5 milligram per dag.
Hoeveel is toegelaten in supplementen in België? 2 milligram per dag.
Referenties EFSA Safety Evaluation, Tolerable upper intake levels for vitamins and minerals, 2006: http://www.efsa.europa.eu/sites/default/files/efsa_rep/blobserver_assets/ndatolerableuil.pdf EFSA Scientific Opinion on Dietary Reference Values for copper (2015): http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2015.4253/epdf

 

 

Magnesium Mg
Samengevat Voor de zenuwfunctie, energieproductie, bot-en gebitvorming, bloeddruk en bloedcirculatie
Wat is het? Magnesium is een metaal met een zeer groot aantal biologische functies.Het komt praktisch alleen voor in de vorm van zouten en chelaten.In voedingssupplementen in Europa zijn 11 verbindingen toegelaten.
Waar haal je het? Magnesium vind je in noten, granen, zaden, groene groenten.
Wat doet het? Magnesium is aanwezig in iedere cel in het lichaam.Het is onmisbaar voor de energieproductie, de werking van spieren en zenuwen en voor het behoud van de stevigheid van botten.Magnesium speelt een belangrijke rol bij de werking van enzymen in het lichaam en is betrokken bij de aanmaak van hormonen. EFSA keurde gezondheidsbeweringen toe voor bijdragen tot een normale elektrolytenbalans, de vermindering van vermoeidheid, normaal energiemetabolisme, normaal functioneren van het zenuwstelsel, normale spierfunctie, normale proteïnesynthese, normale psychologische functie, normale botten en tanden, zijn rol in de celdeling.
Gevolgen van tekorten Irritatie van de zenuwen in de spieren, hartritmestoornissen, spierkrampen, ooglidtrillingen, maagkrampen.
Wie heeft dit het meest nodig? Bij onevenwichtige voeding, ouderen, darmontstekingen, nierdisfunctie, diabetes, gebruik van diuretica en maagzuurremmers, diarree. Studies hebben aangetoond dat tot 70% van de bevolking een magnesiumtekort heeft.
Hoe kan je het meten? Slechts weinig magnesium circuleert in het serum, het meeste bevindt zich in de cellen en de beenderen.Daarom kan de magnesiumstatus niet goed gemeten worden.
Hoeveel heb je nodig? De ADH (Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheid) of Referentie-Inname (RI) voor etikettering werd vastgelegd op 375 milligram per dag.
Hoeveel is veilig? De veilige inname dosis werd door EFSA vastgelegd op 2500 milligram per dag.
Hoeveel is toegelaten in supplementen in België? 450 milligram per dag.
Referenties EFSA Safety Evaluation, Tolerable upper intake levels for vitamins and minerals, 2006: http://www.efsa.europa.eu/sites/default/files/efsa_rep/blobserver_assets/ndatolerableuil.pdf EFSA Scientific Opinion on Dietary Reference Values for magnesium (2015): http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2015.4186/epdf

 

Mangaan Mn
Samengevat Een antioxidant voor energie en botten.
Wat is het? Mangaan is een sporenelement dat in voeding voorkomt in de vorm van 2- en 3-waardige mangaanzouten.In voedingssupplementen in Europa zijn 6 vormen van mangaanzouten of mangaanchelaten toegelaten.
Waar haal je het? Mangaan krijg je uit graangewassen, groenten, fruit, koffie, thee, volle rijst, noten, eieren.
Wat doet het? Mangaan maakt deel uit van de samenstelling van verschillende metallo-enzymen die een rol spelen in onder meer onze energievoorziening, koolhydraatmetabolisme, proteïnemetabolisme, antioxidant functies. EFSA keurde gezondheidsbeweringen toe voor bijdragen tot een normaal energiemetabolisme, behoud van normale botten, normale vorming van bindweefsel (waaronder kraakbeen), de bescherming van cellen tegen oxidatieve stress.
Gevolgen van tekorten Groeideficit, stoornissen in de reproductie en groei, glucose-intolerantie, stoornissen in het vet- en koolhydraatmetabolisme.
Wie heeft dit het meest nodig? Bij onevenwichtige voeding en gestoord verteringssysteem.
Hoe kan je het meten? De mangaanstatus kan bepaald worden door een bloedstaalanalyse.
Hoeveel heb je nodig? De ADH (Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheid) of Referentie-Inname (RI) voor etikettering werd vastgelegd op 2 milligram per dag.
Hoeveel is veilig? EFSA heeft geen maximum niveau vastgelegd.
Hoeveel is toegelaten in supplementen in België? 1 milligram per dag.
Referenties EFSA Safety Evaluation, Tolerable upper intake levels for vitamins and minerals, 2006: http://www.efsa.europa.eu/sites/default/files/efsa_rep/blobserver_assets/ndatolerableuil.pdf EFSA Scientific Opinion on Dietary Reference Values for manganese (2013): http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2013.3419/epdf

 

Molybdeen Mo
Samengevat Voor een goed eiwitmetabolisme
Wat is het? Molybdeen is een metaal dat in voedingssupplementen in Europa is toegelaten onder de vorm van ammoniummolybdaat, kaliummolybdaat of natriummolybdaat.
Waar haal je het? Molybdeen zit vooral in peulvruchten, granen en noten en in mindere mate in melk, eieren en orgaanvlees.
Wat doet het? Molybdeen is een onderdeel van enzymen, waaronder de enzymen die betrokken zijn bij de opbouw en afbraak van eiwitten. Zo speelt het een rol in de groei en ontwikkeling.Het ondersteunt zo ook de antioxidantactiviteit en het ijzergehalte in het bloed en de spieren. EFSA keurde een gezondheidsbewering toe voor het bijdragen tot een normaal zwavelhoudend aminozuurmetabolisme.
Gevolgen van tekorten Hartritmestoornissen, neurologische stoornissen, nachtblindheid, biochemische afwijkingen.
Wie heeft dit het meest nodig? Bij onevenwichtige voeding.Er zijn zelden tekorten.
Hoe kan je het meten? De molybdeenstatus wordt slechts zelden gemeten.
Hoeveel heb je nodig? De ADH (Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheid) of Referentie-Inname (RI) voor etikettering werd vastgelegd op 50 microgram per dag.
Hoeveel is veilig? De veilige innamedosis werd door EFSA vastgelegd op 600 microgram per dag.
Hoeveel is toegelaten in supplementen in België? 225 microgram per dag.
Referenties EFSA Safety Evaluation, Tolerable upper intake levels for vitamins and minerals, 2006: http://www.efsa.europa.eu/sites/default/files/efsa_rep/blobserver_assets/ndatolerableuil.pdf EFSA Scientific Opinion on Dietary Reference Values for molybdenum (2013): http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2013.3333/epdf

 

Selenium Se, Seleen
Samengevat Een sterk antioxidant, voor het immuunsysteem en de voortplanting.
Wat is het? Selenium is een sporenelement dat in voedingssupplementen in Europa is toegelaten onder de vorm van natriumselenaat, natriumwaterstofseleniet, natriumseleniet of met seleen verrijkte gist.
Waar haal je het? Selenium zit vooral in vis, gevogelte, vlees en granen.
Wat doet het? Selenium neemt deel aan de detoxificatie van exogene componenten en moduleert de inflammatoire en immunitaire antwoorden. Het werkt als een antioxidant, wat betekent dat het vrije radicalen in het lichaam kan wegvangen.Het is betrokken bij de aanmaak van spermacellen. EFSA keurde gezondheidsbeweringen toe voor het bijdragen tot een normale sperma-aanmaak, het behouden van normaal haar en nagels, het normaal functioneren van het immuunsysteem, de normale schildklierwerking, de bescherming van cellen tegen oxidatieve stress.
Gevolgen van tekorten Ziekten van de hartspier en bloedvaten, verhoogde gevoeligheid aan infecties, verminderde weerstand aan oxidatieve stress, fertiliteitsproblemen.
Wie heeft dit het meest nodig? Bij onevenwichtige voeding.Een niet onbelangrijk deel van de Belgische bevolking heeft een aanbreng onder de aangeraden dosis.
Hoe kan je het meten? De seleniumstatus wordt slechts zelden gemeten.
Hoeveel heb je nodig? De ADH (Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheid) of Referentie-Inname (RI) voor etikettering werd vastgelegd op 55 microgram per dag.
Hoeveel is veilig? De veilige innamedosis werd door EFSA vastgelegd op 300 microgram per dag.
Hoeveel is toegelaten in supplementen in België? 105 microgram per dag.
Referenties EFSA Safety Evaluation, Tolerable upper intake levels for vitamins and minerals, 2006: http://www.efsa.europa.eu/sites/default/files/efsa_rep/blobserver_assets/ndatolerableuil.pdf EFSA Scientific Opinion on Dietary Reference Values for selenium (2014): http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2014.3846/epdf

 

Zink Zn
Samengevat Een antioxidant, ondersteunt tientallen belangrijke processen in ons lichaam.
Wat is het? Zink is een metaal dat in levende organismen voorkomt in de bivalente vorm (Zn2+) en dat in voedingssupplementen in Europa is toegelaten onder de vorm van acht zouten.
Waar haal je het? Zink zit vooral in vlees, eieren, vis, granen en peulvruchten, melk en zuivelproducten.
Wat doet het? Zink speelt een belangrijke katalytische en metabolische rol aangezien het deel uitmaakt van de actieve structuur van meer dan 300 enzymen.Het speelt een grote rol in de eiwitsynthese, de transcriptie van het genoom, de synthese en vrijzetting van insuline, de secretie van zuren in de maag, de genetische expressie, de intracellulaire signalisatie en het is een efficiënt antioxidans. EFSA keurde gezondheidsbeweringen toe voor het bijdragen tot een normale DNA synthese, een normaal zuur-base evenwicht, een normaal koolhydraatmetabolisme, een normale cognitieve functie, normale vruchtbaarheid en voortplanting, normaal vetzuurmetabolisme, normaal metabolisme van vitamine A, normale proteïnesynthese, behoud van normale beenderen, haar, huid en nagels,normaal testosterongehalte in het bloed, normaal zicht, normale functie van het immuunsysteem, bescherming van cellen tegen oxidatieve stress, en voor zijn rol in de celdeling.
Gevolgen van tekorten Verstoorde groei van botten van het kind, verhoogd risico op infecties, huidafwijkingen, diarree, verminderde eetlust en smaak, psychische afwijkingen.
Wie heeft dit het meest nodig? Een tekort aan zink is een realiteit die meer voorkomt in bepaalde bevolkingsgroepen (zuigelingen, jonge kinderen, zwangere vrouwen, vrouwen tijdens borstvoeding, ouderen, vegetariërs) en in achtergestelde regio’s (in Europese landen tot 10% van de bevolking).Ook bij onevenwichtige voeding en gebruik van bloeddrukverlagende geneesmiddelen.
Hoe kan je het meten? De zinkstatus kan gemeten worden door een bloedstaalanalyse.
Hoeveel heb je nodig? De ADH (Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheid) of Referentie-Inname (RI) voor etikettering werd vastgelegd op 10 milligram per dag.
Hoeveel is veilig? De veilige innamedosis werd door EFSA vastgelegd op 25 milligram per dag.
Hoeveel is toegelaten in supplementen in België? 22.5 milligram per dag.
Referenties EFSA Safety Evaluation, Tolerable upper intake levels for vitamins and minerals, 2006: http://www.efsa.europa.eu/sites/default/files/efsa_rep/blobserver_assets/ndatolerableuil.pdf EFSA Scientific Opinion on Dietary Reference Values for zinc (2014): http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2014.3844/epdf